Sert bir film oluşturma yani kuruma sürecinde, çözgen buharlaşmasının yanı sıra, organik kaplama bağlayıcılarının birbirleriyle tepkimeye girerek polimerleşmeleri de etkili olur. Birbirine bağlanma biçimindeki bu polimerleşmeye “çapraz bağlanma” adı verilir.

Crosslinking

Polymerization of organic coating binders with each other is as effective as the solvent evaporation for the film forming (i.e. drying) process. Polymerization by binding to each other is called “crosslinking”.

Başlangıçta çizgisel veya dallanmış yapılı olan en az iki polimerin, aktif kalan fonksiyonel grupları üzerinden tepkimeye girmeleri sonucu oluşurlar. Bu polimerleri oluşturan monomerlerin fonksiyonaliteleri 2’den küçük olamaz; ayrıca en az bir monomerin fonksiyonalitesinin en azından F=3 olması gerekir. Çapraz bağlanmış polimerler termoset yapılı olurlar.

Crosslinked polymers

Crosslinked polymers are formed by the reaction of at least two initially linear or branched polymers over their active functional groups. Functionalities of the monomers constituting these polymers cannot be less than 2, and at least one of the monomers should have a functionality of F=3 or more. Crosslinked polymers are of thermosetting nature.

İçeriğine, boyayla uyuşurluğu olmayan silikon esaslı yüzey katkıları eklenen metalik boyaların kullanılmasıyla oluşturulan görsel etki. Uyuşmaz olması nedeniyle yaş boya içinde homojen dağılmayan silikon yüzey katkısının yol açtığı noktasal yüzey gerilim farklılıkları, kuruyan boya filmine çekiçlenmiş bir metal yüzeyi görünümü kazandırırlar.

Hammertone effect

Visual effect created by using metalic paints containing silicone based incompatible surface additives. Local surface energy differences caused by the incompatible nonhomogeneous silicone surface additive, creates a hammered appearance on the dry coating film.

Doymamış polyester reçinesinin veya epoksi reçinesinin bağlayıcı olarak kullanıldığı, spatulayla uygulanan ve sertleşme sonucunda çok yüksek sertliklere erişen macunlara halk arasında verilen ad.

Polyester Putty / Knife Putty

Name given to putties that unsaturated polyester resins or epoxy resins are used as binders and that reaches to very high stiffness after spatula application and drying.

Yaş boyanın, boya uygulanan nesnenin kenarlarında daha kalın bir tabaka oluşturarak resim çerçevesine benzer bir görüntü oluşturması. Olgu, buharlaşmanın, kenarlarda, daha fazla ara yüzey olması nedeniyle, hızlı gerçekleşmesi sonucunda oluşur. Yüzey gerilimleri boyanın kalan kısmından daha düşük olan çözgenlerin, filmi daha çok terkettiği kısımlarda, yüzey gerilimi artar ve buna bağlı olarak bu bölgelere doğru bir boya yığılması oluşur. Ayrıca Bkz. Marangoni olayı

Marangoni olayı

Yarı dolu bir şarap şişesi çalkalandıktan sonra ağzı kapalı olacak şekilde başaşağı döndürülürse, bir süre sonra, şişe içindeki şarabın, yer çekimine karşı, yan yüzeylere “tırmandığı” gözlenir. Fizikokimyasal mekanizmasını, 1900’lü yılların başında İtalyan fizikçi Carlo Marangoni’nin çözümlemesi nedeniyle bu olgu “Marangoni Olayı” olarak anılır. Kısmen şarap dolu şişenin yan iç yüzeylerinde ince bir yaş film halinde mevcut olan şarabın içindeki alkol sudan daha hızlı buharlaşır. Bunun sonucunda, o bölgelerdeki filmde alkol oranı azalıp su oranı artar. Saf suyun yüzey gerilimi, saf etanolün yüzey geriliminden yüksektir. Dolayısıyla, alkolün buharlaşarak terkettiği sıvının yüzey gerilimi artar. Yüzey gerilimi daha düşük olan şarap kütlesinden, yan yüzeylerdeki daha yüksek yüzey gerilimli ince sıvı filmine doğru bir şarap akışı oluşur ve Marangoni olayı gerçekleşir.

Framing

Frame-like appearance caused by higher coating thickness on the edges of the coated object. This is due to the fact that there is more interface on the edges, therefore evaporation occurs faster on the edges. Since solvents have lower surface tension values than the rest of the paint formulation, surface tension of the remaining wet film is higher at edges, and consequently, paint accumulation occurs on these parts. See Also Maragoni effect

Metal yüzeylerin, boya yapışmasına daha uygun hale getirilmesi ve bir miktar da korozyon direnci sağlamak amacıyla kullanılan ve daldırma ya da püskürtme yöntemleriyle uygulanan inorganik kaplamalar. Ayrıca Bkz. Fosfatlama

Ayrıca Bkz. Fosfatlama

Metal yüzeylerin boyanın yapışması için daha uygun hale getirilmesi ve korozyon yatkınlıklarının azaltılması (pasifleştirme) amacıyla yapılan yüzey hazırlama işlemi. Fosfatlama, ya demirfosfat çözeltileri kullanılarak, daha sınırlı koruma sağlayan dönüşüm kaplamaları (conversion coatings) biçiminde veya çinko, mangan ve nikelin fosfat tuzlarının birini ya da birkaçını içeren çözeltiler kullanılarak, daha kalın kaplamalar yapacak şekilde uygulanır. İkinci durumda, daha iyi bir yapışma yüzeyi ve daha yüksek korozyon direnci sağlanır.

Zinc phosphate coatings

Inorganic coatings applied by dipping or spraying to enhance the adhesion of coatings to metal surface and to improve the corrosion resistance. See Also Phosphating

Surface treatment performed to improve adhesion of coating to metal surfaces and to reduce corrosion tendency (inactivation) of metal surfaces. Phosphating is carried out either by using iron phosphate solutions resulting in more limited protection or by using solutions containing one or more of zinc, manganese and nickel phosphate salts resulting in thicker coatings. The latter case provides better adhesion and higher corrosion resistance.

Boya ve verniklere matlaştırma, zımparalanmayı kolaylaştma gibi amaçlarla katkı olarak eklenen ve boya çözgenlerinde çözünmeyen bir çinko sabunu.

Zinc stearate

Ahşap boyaya hazırlamak amacıyla zımparalandığında, ağaç yüzeyindeki damarlar, zımparalanma işlemi sırasında parçalanırlar. Bu yüzeylerdeki damarların, termoplastik karakterli seyreltik sulu verniklerle doyurulması işlemine çirişleme denir. Çirişlemeyle, parçalanan damarlar şişerek, ahşap yüzeyinden dışarı doğru uç verirler. Çirişleme verniğinin kurumasının ardından ikinci bir zımpara daha yapılarak bu uçlar alınır ve ahşap yüzeyi boyaya hazır hale gelir.

Sizing

The grains on the wood surface are destroyed during sanding. The grains on the surface are filled with dilute thermoplastic aqueous varnishes by a process called sizing. Destroyed grains swell and jut themselves out of the surface during sizing. Sanding is performed after flash-off of sizing varnish; a second sanding should be performed to remove these protruded grains. Consequently, wood surface becomes ready for paint application.

Sert cisimlerin etkisiyle, organik kaplama filminin yüzeyinde küçük tersinmez oyukların açılmasına çizilme denir. “Çizilme direnci” yüksek olan organik kaplamalarda, ya kaplamanın çizilmeye karşı direnci yüksektir, ya da, kaplamanın yapısı gereği, oluşan çizikler bir süre sonra kaybolurlar.

Scratch resistance

Formation of irreversible little cavities on the organic coating film surface is called scratching. Organic coatings with high “scratch resistance” either have high resistance to scratching or scratches dissappear after a while due to the nature of the coating.

Oda sıcaklığında çapraz bağlanarak sert film veren organik kaplamalardaki reaktif girdileri ayrı bileşenler olarak ambalajlamak zorunlu olur. Bu nedenle iki, üç ya da daha fazla bileşenin ayrı ayrı ambalajlandığı bu kaplamalara çok bileşenli kaplamalar denir. Ayrıca Bkz. İki bileşenli kaplamalar

Oda sıcaklığında çapraz bağlanma tepkimesi verebilen reaktif gruplara sahip bağlayıcıların aynı kap içinde depolanması, karışımın, kısa sürede jel olmasına yol açar. Bu nedenle, reaktif grup içeren bağlayıcıların, iki ayrı bileşenin içinde yer aldığı kaplamalara bu ad verilir. Yaygın olarak 2K boyalar, 2K vernikler vb. biçiminde de anılırlar. Reaktif grupların kendi başlarına oda sıcaklığında tepkimeye girmeyip bir katalizör varlığında tepkime verdikleri durumlarda, ikinci bileşenin içinde katalizör depolanabilir. Nadir durumlarda da hem reaktif grupların, hem de katalizörün ayrı depolanması gerekir.

Multi-pack coatings

For crosslinking organic coatings, if the crosslinking occurs at room temperature, reactants of crosslinking are packed separately. Coatings, packed as two or more separate components, are called multi-pack coatings. See Also Two-pack coatings

Storage of binders, having reactive groups that give crosslinking reactions at room temperature, in the same container leads to gelation. Containers that contain binders with reactive groups and stored in separate containers are called two-pack coatings. They are widely named as 2K coatings or 2K varnishes etc. In cases when reactive groups react in presence of a catalyst, the catalyst is stored in the second component. In some rare situations, both reactive groups and catalyst need to be stored separately.
 

Parlaklık ölçme cihazıyla 60°’de ölçülen parlaklığı 80’in üzerinde olan boyalı yüzeyler “çok parlak” olarak anılırlar.

High gloss paint

Coated surfaces, giving a gloss value over 80 when measured at 60° with a glossmeter, are called high gloss paints.

Yaş boya içinde bulunan pigmentlerin,dolguların, taneli katı katkıların, yer çekiminin etkisiyle “asıltı” konumunu terkederek kabın dibine oturması. Oluşan çökelti, bir spatula yardımıyla karıştırılıp homojenleştirilebiliyorsa bu olguya “yumuşak çökme”, yüksek devirde karıştırılsa dahi boya içinde homojen ve ince taneli dağılmıyorsa “sert çökme” adı verilir.

Sedimentation / Settling

Settling of pigments, fillers and other solid particles in the paint formulation under the influence of gravity, leaving the suspension state. If the settled particles can be homogenized by mixing, the phenomenon is called “soft sedimentation”. If the settled particles cannot be dispersed even with vigorous mixing, the phenomenon is called “hard sedimentation”.

Yaş boyanın bağlayıcısını çözmek amacıyla boya formülünde bulundurulan ve çoğunlukla uçucu karaktere sahip olan organik sıvı.

Alifatik hidrokarbon çözgenler

Çizgisel yapılı zincirlerden oluşan ve uzun yağlı alkidler gibi polaritesi düşük bağlayıcıları iyi çözen çözgenlerin genel adı. Alifatik içeriği yüksek petrollerin damıtılmasından elde edilirler. Hekzan, heptan, white spirit bu gruba dahil çözgenler arasında sayılabilir.

Aromatik hidrokarbon çözgenler

Yapısında benzen halkası bulunan, başta alkid, polyester ve akrilik reçineleri olmak üzere pek çok boya bağlayıcısını iyi çözen çözgenlerin ortak adı. Özellikle aromatik içeriği yüksek petrollerle kömürler gibi fosil yakıtların damıtılmasından elde edilirler (Örn: Toluen, ksilen, solvent nafta gibi).

Çözgen içermeyen sıvı boyalar

Bileşiminde herhangi bir çözücüye yer verilmese de, boya uygulamasının yapılabileceği kadar düşük viskoziteye sahip olabilen boyalar. Çözgen içermeyen boyalar, bağlayıcı olarak küçük molekül ağırlıklı polimerlerin, oligomerlerin veya reaktif monomerlerin kullanılmasıyla üretilirler (Örn: Işımayla sertleşen kaplamalar, çözgensiz epoksi kaplamalar, vd.).

Çözgenle yüzey temizleme

Boya uygulanacak yüzeydeki, varsa, kir, yağ ve diğer bulaşıklık unsurlarının, iyi yağ çözücü çözgenler kullanılarak yüzeyden uzaklaştırılması.

Çözgenli (solventli) boyalar

Bileşiminde yer alan polimerik bağlayıcıların, uçucu organik sıvılar olan organik çözgenlerde çözündüğü boyalar.

Çözgenli (solventli) boyalar

Bileşiminde yer alan polimerik bağlayıcıların, uçucu organik sıvılar olan organik çözgenlerde çözündüğü boyalar.

Kuyruk çözgen

Organik kaplama formüllerine az miktarda girilen; genellikle, formül içinde yer alan diğer çözgenlere göre daha az uçucu olduğu için kuruyan boya filmini en son terkeden çözgen.

Terpen çözgenler

Bazı çam türlerinin kök ve gövdelerinden elde edilen, uzun yağlı alkid reçinesi esaslı boyalarda kullanılan çözgen grubu. (C5H8)n genel formülüyle ifade edilen terpen grubu çözgenler içinde her ikisinin de basit formülü C10H16 olan terpentin ve dipenten en yaygın kullanılan türleri oluştururlar. Zaman içinde, petrol kökenli white spirit, terpenlerin yerini alarak kullanımlarının azalmasına yol açmıştır.

Solvent

Organic liquid of mostly volatile nature that is used in the coating formulation to dissolve the binder.

Aliphatic hydrocarbon solvents

General name for solvents having a linear structure and are able to dissolve low polarity binders such as long oil alkyd resins. These types of solvents are produced from distillation of high aliphatic content petroleum. Hexane, heptane and white spirit are a few of the aliphatic hydrocarbon solvents

Aromatic hydrocarbon solvents

Common name of strong solvents -with a benzene ring on their structure- for dissolving many of the binders, especially alkyd, polyester and acrylic resins. They are obtained from distillation of fossil fuels, especially from high aromatic content petroleum (e.g, Toluene, Xylene,

Solvent-free liquid coatings

Coatings having viscosities low enough to enable the application even if they do not include solvents in their formulations. Solvent-free liquid coatings are produced with binders obtained from low molecular weight polymers, oligomers or reactive monomers. (e.g, Radiation curable coatings, solventless epoxy coatings etc.)

Surface cleaning by solvent

Removal of dirt, oil or other contaminants from the paint application surface by using strong oil dissolving solvents.

Solvent-borne paints / Solvent-based paints

Coatings containing binders that are soluble in organic solvents.

Solvent-based paints

Coatings containing binders that are soluble in organic solvents.

Tail solvent

Solvent added in small amounts to organic coating formulations as the last solvent to leave the coating film due to being less volatile compared to other solvents in the formulation.

Terpenes / Terpene solvents

Solvent group obtained from roots and trunks of some of the pine trees and used in long-oil alkyds based coatings. Terpene solvents have the general formula of (C5H8)n. The most widely used terpene solvents are turpentine and Dipentene with an empirical formula of C10H16. In the mean time, use of terpene solvents decreased since they are superseded by petroleum based white spirit.
 

Bileşiminde herhangi bir çözücüye yer verilmese de, boya uygulamasının yapılabileceği kadar düşük viskoziteye sahip olabilen boyalar. Çözgen içermeyen boyalar, bağlayıcı olarak küçük molekül ağırlıklı polimerlerin, oligomerlerin veya reaktif monomerlerin kullanılmasıyla üretilirler (Örn: Işımayla sertleşen kaplamalar, çözgensiz epoksi kaplamalar, vd.).

Film oluşturacak tepkenlerin ışıma (radyasyon) enerjisi yardımıyla tepkimeye girerek sert film verdikleri kaplamalar. Başlıca iki tipini, morötesi (UV) ışınlarla sertleşen kaplamalar ve elektron ışınlarıyla (EB) sertleşen kaplamalar oluşturur.

Solvent-free liquid coatings

Coatings having viscosities low enough to enable the application even if they do not include solvents in their formulations. Solvent-free liquid coatings are produced with binders obtained from low molecular weight polymers, oligomers or reactive monomers. (e.g, Radiation curable coatings, solventless epoxy coatings etc.)

Boya uygulanacak yüzeydeki, varsa, kir, yağ ve diğer bulaşıklık unsurlarının, iyi yağ çözücü çözgenler kullanılarak yüzeyden uzaklaştırılması.

Surface cleaning by solvent

Removal of dirt, oil or other contaminants from the paint application surface by using strong oil dissolving solvents.

Bileşiminde yer alan polimerik bağlayıcıların, uçucu organik sıvılar olan organik çözgenlerde çözündüğü boyalar.

Çözgenli (solventli) boyalar

Bileşiminde yer alan polimerik bağlayıcıların, uçucu organik sıvılar olan organik çözgenlerde çözündüğü boyalar.

Solvent-borne paints / Solvent-based paints

Coatings containing binders that are soluble in organic solvents.

Solvent-based paints

Coatings containing binders that are soluble in organic solvents.

Bir çözgenin veya çözgen karışımının, bir polimerik bağlayıcıyı ne kadar kolay çözdüğüne ve oluşan çözeltinin viskozitesinin ne kadar düşük olduğuna göre belirlenen özelliği.

Solvency power

Solvent or solvent blend property that describes the capability of the solvent/solvent blend to dissolve a polymeric binder and to decrease the solution’s viscosity.

Her bir kimyasalın yapısal özelliklerinden yola çıkılarak Hildebrand tarafından önerilen ve o kimyasalın çözme ve çözünme karakteristiklerini belirleyen parametre. Daha sonra, Hansen tarafından, üç bileşenli (dispersiyon kuvvetleri bileşeni, polar kuvvetler bileşeni, hidrojen bağı bileşeni) ve daha gelişkin olan “üç boyutlu çözünürlük parametreleri” gündeme getirilmiştir.

Solubility parameters

Parameters, proposed by Hildebrand based on the structural properties of a chemical, demonstrating the dissolving characteristics of a chemical. Later on, Hansen developed a more advanced three component (dispersion forces, polar forces and hydrogen bridges) “three dimensional solubility parameter” system.